انشایار۵ دقیقه مطالعه
انشا چطور بنویسیم؟ مقدمه، بدنه و نتیجهگیری با یک نمونه الگو و چک‌لیست تحویل
انشا سه بخش دارد: مقدمه سه تا پنج خطی، بدنه با دو یا سه بند و نتیجهگیری کوتاه. راه شروع مقدمه، پر کردن بدنه، یک نمونه الگوی کوتاه و چک‌لیست تحویل.
طرح سه‌بخشی انشا، برای موضوع خودت
اولین بار رایگانه؛ بخشی از بازخورد یا طرح‌نوشتت رو ببین، بعد تصمیم بگیر.
انشا با مقدمه، بدنه و نتیجهگیری یعنی چه؟
یعنی انشا سه بخش جدا دارد: مقدمه که موضوع را معرفی می‌کند و خواننده را کنجکاو می‌کند، بدنه که حرف اصلی را با مثال و توصیف باز می‌کند، و نتیجهگیری که حرف آخر را می‌زند. هر بخش بند جدا دارد و طول بدنه از دو بخش دیگر بیشتر است.
مقدمه: ۳ تا ۵ خط؛ موضوع + یک جمله کنجکاوکننده.
بدنه: ۲ یا ۳ بند، هر بند یک فکر؛ حدود دو سوم انشا.
نتیجهگیری: ۲ تا ۴ خط؛ برداشت خودت، نه تکرار مقدمه.
پیوند: هر بند با جمله‌ای شروع شود که به بند قبل وصل است.
اگر برای موضوع انشا ایده ندارید یا نمی‌دانید هر بخش را با چه شروع کنید، انشایار طرح سه‌بخشی، واژه و تشبیه پیشنهاد میدهد و نوشتن را به خود دانشآموز می‌سپارد.
مقدمه انشا را چگونه بنویسیم؟
مقدمه باید در یکی دو جمله بگوید انشا درباره چیست و دلیلی بدهد که خواننده ادامه دهد. شروع با «به نام خدا، موضوع انشای ما درباره … است» جای این دو کار را می‌گیرد و هیچ‌کدام را انجام نمی‌دهد. چهار راه شروع که در هر پایه جواب میدهد:
با یک تصویر: «صبح که پرده را کنار زدم، حیاط سفید شده بود.»
با یک پرسش: «اگر یک روز مدرسه تعطیل نمی‌شد و همه‌چیز کمی آرام‌تر می‌شد، چه می‌شد؟»
با یک صدا یا بو: «بوی نان تازه از کوچه که می‌آید، می‌فهمم صبح شده است.»
با یک خاطره کوتاه: «پارسال اولین باری بود که خودم تنها تا مدرسه رفتم.»
مقدمه انشا باید چند خط باشد؟ در یک انشای یکصفحهای، سه تا پنج خط دفتر کافی است. اگر مقدمه از بدنه بلندتر شد، یعنی حرف اصلی را زودتر از جایش گفته‌اید.
بدنه انشا را با چه پر کنیم؟
بدنه جای «نشان دادن» است، نه «گفتن». به جای «زمستان فصل زیبایی است»، چیزی را توصیف کن که زیبایی را نشان بدهد. چند روش نگارش که بدنه را پر و زنده می‌کند:
توصیف حسی: هر بند دست‌کم یک چیز دیدنی، شنیدنی، بوییدنی یا لمس‌کردنی داشته باشد.
خاطره: یک اتفاق کوتاه واقعی از خودت، با زمان و مکان مشخص.
سنجش و مقایسه: موضوع را با چیز دیگری مقایسه کن (زمستان شهر و روستا، مدرسه پارسال و امسال).
جانشین‌سازی: از زبان چیز دیگری بنویس؛ مثلاً از زبان یک دانه برف یا نیمکت کلاس.
در هر بند فقط یک فکر را باز کن. اگر سه فکر در یک بند آمده، آن را به دو یا سه بند بشکن.
نتیجه گیری انشا چه بنویسیم؟
نتیجهگیری جواب این سؤال است: «حالا که این‌ها را نوشتم، چه فکر می‌کنم یا چه تصمیمی دارم؟» تکرار جمله مقدمه با کلمه‌های دیگر نتیجهگیری نیست.
برداشت شخصی: «فهمیدم زمستان فقط سرما نیست؛ وقت دور هم نشستن است.»
برگشت به تصویر مقدمه، با یک تفاوت: اگر با حیاط سفید شروع کردی، با رد پاهای روی همان برف تمام کن.
یک بیت یا ضرب‌المثل فقط اگر واقعاً به حرفت مربوط است و درست نقلش می‌کنی.
نمونه الگو: انشای کوتاه با مقدمه، بدنه و نتیجهگیری
این نمونه را خودمان نوشته‌ایم تا سه بخش را کنار هم ببینید. کوتاه است و عمداً کامل نیست؛ موضوع شما و تجربه شما باید انشای خودتان را بسازد.
مقدمه: صبح که پرده را کنار زدم، حیاط سفید شده بود و هیچ ردپایی رویش نبود. انگار کسی صفحه تازه‌ای جلوی خانه پهن کرده بود.
بدنه، بند ۱ (توصیف حسی): برف زیر چکمه‌ام صدای خش‌خش می‌داد و هوای سرد بینی‌ام را می‌سوزاند. از پنجره آشپزخانه بخار چای بیرون می‌زد.
بدنه، بند ۲ (خاطره): پدربزرگ همیشه می‌گفت برف اول را باید با دست گرفت. آن روز دستکش را درآوردم و چند دانه را تا آب شدنشان نگاه کردم.
نتیجهگیری: عصر که برگشتم، حیاط پر از ردپا بود. فهمیدم زمستان صفحه سفیدی است که هر کس با قدم‌های خودش چیزی رویش مینویسد.
ببینید نتیجهگیری چطور به تصویر مقدمه (حیاط بی‌ردپا) برمی‌گردد ولی حرف تازه‌ای می‌زند، و هر بند بدنه یک روش دارد. همین الگو را با موضوع خودتان، مثلاً پاییز یا مدرسه، تمرین کنید.
هر پایه از انشا چه انتظاری دارد
سوم و چهارم: سه بخش ساده، جمله‌های کوتاه، یک توصیف حسی در هر بند. نصف صفحه تا یک صفحه.
پنجم و ششم: بند‌بندی درست، یک خاطره یا مقایسه در بدنه، نشانه‌گذاری (نقطه، ویرگول، علامت سؤال).
هفتم تا نهم: روش نگارش مشخص (توصیف، خاطره، جانشین‌سازی، سنجش)، تشبیه و واژه‌های دقیق‌تر، نتیجهگیری با برداشت شخصی.
دبیرستان: استدلال در بدنه، نقل درست شعر یا جمله با نام گوینده، پیوند منطقی بندها.
چک‌لیست قبل از تحویل انشا
مقدمه سه تا پنج خط است و با «موضوع انشای ما…» شروع نشده.
بدنه دست‌کم دو بند دارد و هر بند یک فکر.
نتیجهگیری تکرار مقدمه نیست و برداشت خودت را می‌گوید.
یک بار بلند خواندی و جمله‌هایی که نفست را می‌برد، کوتاه کردی.
املا و نشانه‌گذاری را چک کردی، مخصوصاً نیم‌فاصله «می» و «ها».
انشا با مقدمه و نتیجهگیری در انشایار
انشایار انشا را جای دانشآموز نمی‌نویسد؛ این قاعده در خود ابزار با کد کنترل می‌شود. در حالت «ایده و طرح‌نوشت» موضوع و پایه را می‌دهید و نکته‌های کوتاه برای مقدمه، بدنه و نتیجه، چند واژه و تشبیه، پرسش راهنما و حداکثر یک نمونه الگوی کوتاه از موضوعی دیگر می‌گیرید.
بازخورد روی متن خودت: انشایی که نوشته‌ای را می‌دهی و نکته‌های املایی، نگارشی، ساختار و محتوا کنار همان جمله‌ها می‌آید، با جدول معیار و نمره پیشنهادی (در ابتدایی توصیفی).
روش نگارش: می‌توانی روش (توصیف حسی، خاطره، جانشین‌سازی و…) را انتخاب کنی تا طرح بر همان اساس باشد.
برای والدین و معلم: طرح و بازخورد را می‌شود کنار بچه خواند؛ نوشتن با خود اوست.
هزینه را قبل از پرداخت می‌بینید.
طرح سه‌بخشی انشا، برای موضوع خودت
حالت «ایده و طرح‌نوشت» انشا از قبل انتخاب شده؛ موضوع و پایه را بنویس و نکته‌های مقدمه، بدنه و نتیجه را بگیر.
ساخت طرح انشااولین بار رایگانه؛ بخشی از بازخورد یا طرح‌نوشتت رو ببین، بعد تصمیم بگیر.
سؤال‌های رایج
مقدمه انشا باید چند خط باشد؟
در انشای یکصفحهای سه تا پنج خط دفتر. مقدمه باید از بدنه کوتاهتر باشد؛ حرف اصلی جایش در بدنه است.
نتیجهگیری انشا میتواند یک بیت شعر باشد؟
میتواند با یک بیت تمام شود، به شرطی که به حرف انشا مربوط باشد و درست نقل شود. قبل از بیت یک جمله برداشت خودت را بنویس.
انشایار انشا را کامل مینویسد؟
نه. طرح، واژه و بازخورد روی متن خود دانشآموز میدهد. نوشتن متن کامل جای دانشآموز در ابزار عمداً بسته است.