مقایسه هوش مصنوعی‌ها: ChatGPT، Gemini، Claude، DeepSeek و Grok برای چه کاری؟

«بهترین هوش مصنوعی» جواب ندارد؛ «بهترین برای چه کاری» دارد

یکی می‌گوید ChatGPT، یکی قسم می‌خورد Claude بهتر می‌نویسد، یکی دیگر می‌گوید DeepSeek همان کار را می‌کند و Grok خبرها را زودتر می‌داند. هر پنج نفر می‌توانند راست بگویند، چون هر کدام برای کار خودش امتحان کرده است. این پنج سرویس چت‌بات‌های همه‌کاره‌اند و همه می‌نویسند، خلاصه می‌کنند، ترجمه می‌کنند و کد می‌زنند؛ فرقشان در جزئیات است: به چه سرویس‌های دیگری وصل‌اند، چه فایلی می‌گیرند، عکس و ویدیو می‌سازند یا نه، و این‌که سازنده‌شان روی چه کاری تمرکز کرده است.

این مقاله ۲۵ مهر ۱۴۰۵ نوشته شده است. نام مدل‌ها هر چند ماه عوض می‌شود؛ هر ادعا درباره هر سرویس را از صفحه رسمی خود سازنده برداشته‌ایم و همان‌جا لینک داده‌ایم تا خودت هم ببینی. جایی که صفحه رسمی چیزی نگفته بود، ما هم نگفته‌ایم.

پنج هوش مصنوعی معروف در یک نگاه

هر کدام دقیقاً چه دارد؟

• ChatGPT (OpenAI): در صفحه مدل‌های OpenAI سه مدل خانواده GPT-6 معرفی شده است: GPT-6 Astra «مدل پرچم‌دار برای استدلال پیچیده و برنامه‌نویسی»، GPT-6.1 Sol برای تعادل هوش و هزینه، و GPT-6 Luna برای کارهای پرتعداد و سبک. پنجره متن (context) هر سه در API حدود یک میلیون توکن است؛ یعنی یک کتاب کامل در یک گفتگو جا می‌شود. برای این کار امتحانش کن: حل مسئله چندمرحله‌ای و کمک در کدنویسی.

• Gemini (گوگل): صفحه Gemini در Google DeepMind تازه‌ترین مدل را Gemini 4 Argon معرفی می‌کند. مزیت اصلی‌اش جای دیگری است: طبق صفحه پلن‌های Google AI جمینای داخل Gmail، Docs و Sheets کار می‌کند و ساخت عکس، موسیقی و ویدیو هم دارد. همان صفحه سهمیه پلن‌های پولی را «در مقایسه با کاربران بدون اشتراک» می‌سنجد؛ یعنی بدون اشتراک هم می‌شود از آن استفاده کرد، با سهمیه کمتر. برای این کار امتحانش کن: اگر کارت در ایمیل و سند و جدول گوگل است.

• Claude (Anthropic): طبق صفحه پلن‌های Claude مدل‌های فعلی Fable 5.1، Opus 5.5، Sonnet 5.5 و Haiku 5.5 هستند. پلن Free با عنوان «برای همه» آمده و جست‌وجوی وب، ساخت فایل، اجرای کد و حافظه بین گفتگوها را دارد، ولی فقط با Sonnet و Haiku؛ Opus و Fable برای پلن‌های پولی است. برای این کار امتحانش کن: کار طولانی روی سند، گزارش و پروژه‌ای که چند مرحله دارد.

• DeepSeek: سایت DeepSeek می‌گوید مدلش به نسخه V4.1-Flash-1017 به‌روز شده است. تفاوت مهمش با بقیه این است که وزن‌های مدل باز است: صفحه مدل در Hugging Face مجوز را MIT و پنجره متن را تا یک میلیون توکن اعلام کرده است. یعنی هر شرکتی که سخت‌افزار کافی دارد می‌تواند آن را روی سرور خودش اجرا کند. برای این کار امتحانش کن: اگر برنامه‌نویس هستی و مدلی می‌خواهی که روی زیرساخت خودت اجرا شود.

• Grok (xAI): در صفحه مدل‌های xAI مدل Grok 4.7 «توانمندترین مدلی که ساخته‌ایم» معرفی شده است. صفحه Grok از جست‌وجوی زنده در وب و شبکه ایکس، ساخت عکس و ویدیوی تا ۱۵ ثانیه، گفتگوی صوتی و پشتیبانی از بیش از ۳۰ زبان می‌گوید، و این‌که در وب و اپ‌ها می‌شود بدون پرداخت امتحانش کرد و برای سهمیه بیشتر SuperGrok هست. برای این کار امتحانش کن: دنبال کردن خبر و ترندی که همین امروز داغ است.

فارسی کدام بهتر است؟ با این آزمون ده‌دقیقه‌ای خودت ببین

هیچ‌کدام از این پنج سازنده عددی رسمی برای کیفیت فارسی منتشر نکرده‌اند. Anthropic در صفحه پشتیبانی چندزبانه جدول کیفیت ۱۴ زبان را داده که فارسی در آن نیست و نوشته Claude در زبان‌های بیشتری هم تواناست و باید با زبان کار خودت امتحانش کنی. توصیه درستی است و برای هر پنج سرویس صدق می‌کند. این پنج درخواست را عیناً به هر کدام بده و جواب‌ها را کنار هم بخوان:

به این‌ها نمره بده: جمله‌ها ترجمه‌ای به گوش می‌رسند یا فارسی واقعی‌اند؟ «می‌خواهم» و «کتاب‌ها» را با نیم‌فاصله نوشته یا نه؟ لحن رسمی و خودمانی را قاطی کرده؟ خلاصه چیزی اضافه کرده که در متن نبود؟ همین آزمون در ده دقیقه بیشتر از هر جدول رتبه‌بندی به تو می‌گوید کدام برای کار خودت مناسب است.

کدام برای چه کاری؟

• کارت در ایمیل و سند گوگل است: از Gemini شروع کن؛ داخل Gmail و Docs و Sheets در دسترس است و لازم نیست متن را این‌طرف و آن‌طرف کپی کنی.

• خبر و ترند امروز: Grok جست‌وجوی زنده وب و ایکس دارد. Claude هم جست‌وجوی وب دارد. در هر حال برای خبر مهم، لینک منبعی را که می‌دهد خودت باز کن.

• گزارش، سند طولانی یا پروژه چندمرحله‌ای: Claude با ساخت فایل، اجرای کد و حافظه بین گفتگوها برای کار طولانی ساخته شده است.

• مسئله سخت و برنامه‌نویسی: OpenAI مدل GPT-6 Astra را دقیقاً برای استدلال پیچیده و کدنویسی معرفی کرده است؛ Claude و Grok هم کدنویسی را جزو کارهای اصلی‌شان می‌دانند. یک مسئله واقعی خودت را به دو سه تا بده و نتیجه را مقایسه کن.

• ساخت عکس و ویدیوی کوتاه در همان گفتگو: Grok و Gemini هر دو ساخت عکس و ویدیو را جزو امکاناتشان آورده‌اند.

• مدلی که روی سرور خودت اجرا شود: DeepSeek با وزن‌های باز و مجوز MIT.

یک نکته عملی: لازم نیست فقط یکی را انتخاب کنی. برای کار مهم، همان درخواست را به دو سرویس بده؛ جایی که جواب‌ها با هم فرق دارند همان جایی است که باید خودت دقیق‌تر نگاه کنی.

برای پست اینستاگرام لازم نیست چت‌بات را پرامپت کنی

چت‌بات همه‌کاره متن می‌دهد، نه پست. برای پست اسلایدی باید متن را اسلاید به اسلاید بشکنی، تیتر کوتاه بنویسی، طرح بزنی، کپشن و هشتگ آماده کنی و هر بار پرامپت را از نو توضیح بدهی. پست‌لوپ برای همین یک کار ساخته شده است: یک موضوع می‌گیرد و پست اسلایدی فارسی طراحی‌شده تحویل می‌دهد؛ متن هر اسلاید، تصویر، کپشن، ۳ تا ۵ هشتگ و متن جایگزین (alt text). متن اسلایدهای پست‌لوپ همین حالا با مدل DeepSeek V4.1 Flash نوشته می‌شود، با دستورالعمل‌هایی که برای فارسی اینستاگرام نوشته‌ایم: نیم‌فاصله، یک لحن ثابت و تیتر کوتاه.

اگر پیج آموزشی تکنولوژی داری، خود همین مقایسه یک پست خوب است. لینک پایین صفحه، فرم پست‌لوپ را با این تنظیمات باز می‌کند:

1. موضوع از قبل پر شده: «مقایسه ۵ هوش مصنوعی معروف (ChatGPT، Gemini، Claude، DeepSeek و Grok) و کاربرد هر کدام؛ برای پیج آموزشی تکنولوژی». اگر خواستی، مخاطب را عوض کن؛ مثلاً «برای دانشجوها» یا «برای صاحبان کسب‌وکار».

2. لحن «آموزشی» و ۸ اسلاید انتخاب شده است: یک اسلاید قلاب، پنج اسلاید که هر کدام یک هوش مصنوعی را معرفی می‌کند، یک جمع‌بندی و یک اسلاید دعوت.

3. بساز، بعد در ادیتور نام مدل‌ها را با همین مقاله تطبیق بده؛ مدل‌ها زود عوض می‌شوند و پیج آموزشی با یک اطلاعات کهنه اعتمادش را از دست می‌دهد. هزینه ساخت را قبل از ساخت می‌بینی.